{"id":9287,"date":"2024-04-18T08:21:29","date_gmt":"2024-04-18T07:21:29","guid":{"rendered":"https:\/\/klima-fakten.net\/?p=9287"},"modified":"2025-09-03T21:12:54","modified_gmt":"2025-09-03T20:12:54","slug":"treibhauseffekt-rueckkopplung-durch-wasserdampf","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/klima-fakten.net\/?p=9287","title":{"rendered":"Treibhauseffekt-R\u00fcckkopplung durch Wasserdampf"},"content":{"rendered":"<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-top-right\"><a href=\"https:\/\/klima-fakten.net\/index.php?rest_route=wpv2posts9287&print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"Inhalt drucken\" \/><\/a><\/div>\n\n\n<p>In der Klimadiskussion wird das Argument der R\u00fcckkopplung durch Wasserdampf dazu herangezogen,  um die Klimawirkung der Treibhausgase &#8212; die Sensitivit\u00e4t bei Verdoppelung von deren Konzentration in der Atmosph\u00e4re &#8212; , die <a href=\"https:\/\/klima-fakten.net\/?p=4896\">nach Strahlungstransportgleichung und generellem Konsens maximal 0,8\u00b0<\/a> betr\u00e4gt,  um einen angeblichen Faktor 2-6 zu verst\u00e4rken.  Allerdings wird das gew\u00f6hnlich nicht genauer quantifiziert, es werden in der Regel nur Formeln mit dem &#8222;finalen Feedback&#8220; angegeben. <\/p>\n\n\n\n<p>Vor kurzem haben David Coe, Walter Fabinski und Gerhard Wiegleb in der Publikation &#8222;<strong><a href=\"https:\/\/www.sciencepublishinggroup.com\/article\/10.11648\/j.ijaos.20210502.12\">The Impact of CO<sub>2<\/sub>, H<sub>2<\/sub>O and Other &#8218;Greenhouse Gases&#8216; on Equilibrium Earth Temperatures<\/a><\/strong>&#8220;  unter anderem genau diese R\u00fcckkopplung beschrieben und analysiert.  In Anlehnung an ihre Publikation wird dieser Effekt mit dem teils gleichen, teils leicht unterschiedlichen Ansatz im folgenden hergeleitet.  Die Ergebnisse sind fast identisch. <\/p>\n\n\n\n<p>Dabei wird  hier von allen anderen Effekten, die bei der Bildung von Wasserdampf auftreten, wie z.B. Wolkenbildung, abgesehen. <\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Der grunds\u00e4tzliche Mechanismus der Wasserdampfr\u00fcckkopplung <\/h4>\n\n\n\n<p>Ausgangspunkt ist eine Temperaturerh\u00f6hung der Atmosph\u00e4re um  \u2206T<sub>0<\/sub>, ungeachtet deren Ursache. Typischerweise wird der Treibhauseffekt als prim\u00e4re Ursache angenommen. Die Argumentation ist nun, dass die erw\u00e4rmte Atmosph\u00e4re mehr Wasserdampf aufnehmen kann, d.h. der S\u00e4ttigungsdampfdruck (SVP = &#8222;Saturation Water Pressure&#8220;) erh\u00f6ht sich und es wird angenommen, dass sich konsequenterweise auch die Wasserdampfkonzentration  \u2206H<sub>2<\/sub>O erh\u00f6ht, und zwar als lineare Funktion der Temperatur\u00e4nderung. (Die Temperatur\u00e4nderung ist so klein, dass eine Linearisierung auf jeden Fall legitim ist): <br><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-a4a607f112aea8409955b1b1cfa1b383_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#72;&#95;&#50;&#79;&#32;&#61;&#32;&#106;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#95;&#48;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"17\" width=\"128\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/><br>Dabei ist <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-43c82d5bb00a7568d935a12e3bd969dd_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#106;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"16\" width=\"9\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/> die Proportionalit\u00e4tskonstante f\u00fcr die Wasserdampfkonzentration. <br>Eine erh\u00f6hte Wasserdampfkonzentration bewirkt wiederum aufgrund der Treibhauswirkung von Wasserdampf eine Temperaturerh\u00f6hung, die linear von der Wasserdampfkonzentration abh\u00e4ngt: <br><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-17459a2fc3cb7b7b2d5603bd73834a59_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#95;&#49;&#32;&#61;&#32;&#107;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#72;&#95;&#50;&#79;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"16\" width=\"130\" style=\"vertical-align: -3px;\"\/><br>Zusammengefa\u00dft bewirkt also die ausl\u00f6sende Temperaturerh\u00f6hung  \u2206T<sub>0<\/sub> eine Folgeerh\u00f6hung der Temperatur  \u2206T<sub>1<\/sub>:<br><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-7848149e5dcf73a1f55fd4c75dba8d21_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#95;&#49;&#32;&#61;&#32;&#106;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#107;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#95;&#48;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"17\" width=\"132\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/><br>Da die Voraussetzung des Verfahrens ist, dass die Ursache der ausl\u00f6senden Temperaturerh\u00f6hung unerheblich ist, bewirkt die Erh\u00f6hung um  \u2206T<sub>1<\/sub> nat\u00fcrlich ebenfalls wieder einen R\u00fcckkopplungszyklus:<br><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-fc3b606be5faff1e037a7c2be0e65d6e_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#95;&#50;&#32;&#61;&#32;&#106;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#107;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#95;&#49;&#32;&#61;&#32;&#40;&#106;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#107;&#41;&#94;&#50;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#95;&#48;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"20\" width=\"254\" style=\"vertical-align: -5px;\"\/><br>Dies wiederholt sich rekursiv. Die finale Temperatur\u00e4nderung ist demnach eine <a href=\"https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Geometrische_Reihe\">geometrische Reihe<\/a>:<br><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-0f9547fe350ba35fb01fc6cd1d771f21_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#32;&#61;&#32;&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#95;&#48;&#92;&#115;&#117;&#109;&#95;&#123;&#110;&#61;&#48;&#125;&#94;&#92;&#105;&#110;&#102;&#116;&#121;&#40;&#106;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#107;&#41;&#94;&#110;&#32;&#61;&#32;&#32;&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#95;&#48;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#49;&#125;&#123;&#49;&#45;&#106;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#107;&#125;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"25\" width=\"294\" style=\"vertical-align: -9px;\"\/><br>W\u00e4re <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-de54a1198a8c15620c88ecf1090db107_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#106;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#107;&#92;&#103;&#101;&#32;&#49;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"16\" width=\"64\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/>, w\u00fcrde die Reihe divergieren und die Temperatur \u00fcber alle Grenzen wachsen.  Daher ist es wichtig, sich \u00fcber die Gr\u00f6\u00dfe dieser beiden R\u00fcckkopplungsfaktoren Klarheit zu verschaffen. <\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Abh\u00e4ngigkeit der m\u00f6glichen Wasserdampfkonzentration von der Temperatur<\/h4>\n\n\n\n<p>Die maximal m\u00f6gliche Wasserdampfkonzentratio in Abh\u00e4ngigkeit von der Temperatur T (in \u00b0C) ist durch den S\u00e4ttigungsdampfdruck SVP (englisch &#8222;saturation vapour pressure&#8220;, SVP) begrenzt. Dieser wird durch die <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arden_Buck_equation\">Arden Buck Gleichung<\/a>, (eine moderne, \u00fcberarbeitete Version der <a href=\"https:\/\/de.m.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%A4ttigungsdampfdruck#Magnus-Formel\">Magnus-Formel<\/a>) sehr genau beschrieben:<br><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-7049857b264e0700e5e5bca057f87b0a_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#83;&#86;&#80;&#32;&#61;&#32;&#48;&#46;&#54;&#49;&#49;&#50;&#49;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#92;&#101;&#120;&#112;&#123;&#40;&#40;&#49;&#56;&#46;&#54;&#55;&#56;&#45;&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#84;&#125;&#123;&#50;&#51;&#52;&#46;&#53;&#125;&#41;&#40;&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#84;&#125;&#123;&#50;&#53;&#55;&#46;&#49;&#52;&#43;&#84;&#125;&#41;&#41;&#125;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"24\" width=\"374\" style=\"vertical-align: -8px;\"\/><br>Es wird hier die<a href=\"https:\/\/www.dwd.de\/DE\/service\/lexikon\/Functions\/glossar.html?lv3=102564&amp;lv2=102248#:~:text=In%20der%20Standardatmosph%C3%A4re%20werden%20die,Luftdruck%20von%201013.25%20hPa%20vor.\"> Standard-Atmosph\u00e4re<\/a> mit 15\u00b0C Boden- bzw. Wasseroberfl\u00e4chentemperatur und adiabatischem Temperaturgradient von -6.5\u00b0C\/km betrachtet.  <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"699\" height=\"469\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Unbenannt-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9331\" srcset=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Unbenannt-6.png 699w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Unbenannt-6-300x201.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 699px) 100vw, 699px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Die absolute Differenz <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-00b057198ea1dcac8995564504624765_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#40;&#83;&#86;&#80;&#40;&#84;&#41;&#41;&#125;&#123;&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#125;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"25\" width=\"74\" style=\"vertical-align: -6px;\"\/> ist naturgem\u00e4\u00df bei h\u00f6heren Temperaturen, also in Bodenn\u00e4he, am gr\u00f6\u00dften:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"774\" height=\"469\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Unbenannt-7.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9337\" srcset=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Unbenannt-7.png 774w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Unbenannt-7-300x182.png 300w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Unbenannt-7-768x465.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 774px) 100vw, 774px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Die relative Differenz  <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-70f3cf4bc7a560180737678cb5c00251_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#40;&#83;&#86;&#80;&#40;&#84;&#41;&#41;&#125;&#123;&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#125;&#125;&#123;&#83;&#86;&#80;&#40;&#84;&#41;&#125;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"35\" width=\"68\" style=\"vertical-align: -10px;\"\/> wird mit zunehmender H\u00f6he gr\u00f6\u00dfer, bewegt sich zwischen 4% und 8%. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"672\" height=\"470\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Unbenannt-9.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9341\" srcset=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Unbenannt-9.png 672w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Unbenannt-9-300x210.png 300w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Unbenannt-9-120x85.png 120w\" sizes=\"auto, (max-width: 672px) 100vw, 672px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Die m\u00f6gliche Zunahme der relativen Luftfeuchtigkeit &#8211; das Verh\u00e4ltnis des tats\u00e4chlichen Dampfdrucks im Vergleich zum S\u00e4ttigungsdampfdrucks &#8211; als Folge der globalen Temperaturerh\u00f6hung <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-9debe588049f41855961f5bc174d81ac_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#84;&#95;&#48;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"15\" width=\"17\" style=\"vertical-align: -3px;\"\/> ist durch diese relative \u00c4nderung des S\u00e4ttigungsdampfdrucks begrenzt. <\/p>\n\n\n\n<p>Da die mittlere, dominante Infrarot-Abstrahlung der Erde etwa in der H\u00f6he 5000m stattfindet, und sich oberhalb davon kaum mehr Wasserdampf befindet, ist es sinnvoll, 6% als oberes Limit der \u00c4nderung der relativen Luftfeuchtigkeit infolge einer Temperaturerh\u00f6hung um 1\u00b0C anzunehmen. Demzufolge ergibt sich die Konstante <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-43c82d5bb00a7568d935a12e3bd969dd_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#106;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"16\" width=\"9\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/> als <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-b26744b84073443a18f8158ac3c59d79_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#106;&#61;&#48;&#46;&#48;&#54;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"16\" width=\"65\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/>. Dieser Wert ist etwas kleiner als <a href=\"https:\/\/www.deutsches-klima-konsortium.de\/de\/klimafaq-8-1.html\">die \u00fcblicherweise genannten (aber gew\u00f6hnlich nicht belegten) 7%<\/a>. Nach dem obigen Diagramm w\u00e4ren 7% Erh\u00f6hung des Wasserdampfgehalts erst oberhalb von 8000 m \u00fc.d.M. m\u00f6glich.<\/p>\n\n\n\n<p>Die 6% bzw. 7% sind eine maximale Obergrenze der Wasserdampfaufnahme bei Temperaturerh\u00f6hung um 1\u00b0C. Das muss aber nicht hei\u00dfen, dass das tats\u00e4chlich auch geschieht.  Nach Tabelle 3 der Publikation &#8222;<em><a href=\"https:\/\/agupubs.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1029\/2022JD036728\">Global Changes in Water Vapor 1979\u20132020<\/a><\/em>&#8220; betr\u00e4gt w\u00e4hrend der  untersuchten 4 Jahrzehnte die aus Klimamodellen berechnete Sensitivit\u00e4t der \u00c4nderung des Wasserdampfes von der Temperatur etwa 5% pro \u00b0C Erw\u00e4rmung.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Abh\u00e4ngigkeit des Treibhauseffekts von \u00c4nderungen des Wasserdampfgehalt<\/h4>\n\n\n\n<p>Der Infrarot Strahlungstransport in der Atmosph\u00e4re ist vom Wasserdampfgehalt abh\u00e4ngig. Dies wird in dem bekannten und bew\u00e4hrten Simulationsprogram <a href=\"https:\/\/climatemodels.uchicago.edu\/modtran\/\">MODTRAN<\/a> ber\u00fccksichtigt. Mit zunehmendem Wasserdampfgehalt sinkt infolge des Treibhauseffektes des Wasserdampfes die ausgehende Infrarotstrahlung.<\/p>\n\n\n\n<p>Die in MODTRAN verwendete US-Standardatmosph\u00e4re hat als Default-Voreinstellung 15mm f\u00fcr den niederschlagsf\u00e4higen Wasserdampf.  Der weltweite durchschnittliche niederschlagsf\u00e4hige Wasserdampf ist 25mm, was etwa einem Wasserdampffaktor 1.7 bei MODTRAN entspricht. <br>Zur Vereinfachung und um eine obere Grenze f\u00fcr die R\u00fcckkopplung zu erhalten, betrachten wir hier nur den wolkenlosen Fall (&#8222;clear sky&#8220;). <\/p>\n\n\n\n<p>Dazu stellen wir die Parameter der MODTRAN Simulation auf <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>die aktuelle CO2-Konzentration von 420 ppm,<\/li>\n\n\n\n<li>die Wasserdampfskala auf 1.7 (entspricht 25mm niederschlagsf\u00e4higer Wasserdampf)<\/li>\n\n\n\n<li>Der Zustand wird gespeichert<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"704\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-8-1024x704.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-11900\" srcset=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-8-1024x704.png 1024w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-8-300x206.png 300w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-8-768x528.png 768w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-8.png 1087w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dann wird der Wasserdampffaktor um 5% auf 1.785 ver\u00e4ndert. Das bewirkt eine Verringerung der IR Abstrahlung um 0.88 <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-d81ee29c34ee1d291f400810baabd252_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#87;&#125;&#123;&#109;&#94;&#50;&#125;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"23\" width=\"19\" style=\"vertical-align: -7px;\"\/>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"703\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-9-1024x703.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-11915\" srcset=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-9-1024x703.png 1024w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-9-300x206.png 300w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-9-768x527.png 768w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-9.png 1075w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Dann wird der Temperatur-Offset so lange vergr\u00f6\u00dfert, bis die reduzierte IR-Abstrahlung von 0.88 <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-d81ee29c34ee1d291f400810baabd252_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#87;&#125;&#123;&#109;&#94;&#50;&#125;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"23\" width=\"19\" style=\"vertical-align: -7px;\"\/> durch Temperaturerh\u00f6hung wieder ausgeglichen ist. Dies ist bei einer Erh\u00f6hung der Bodentemperatur um 0.22 \u00b0C der Fall.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"697\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-7-1024x697.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-11899\" srcset=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-7-1024x697.png 1024w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-7-300x204.png 300w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-7-768x522.png 768w, https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image-7.png 1085w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Eine 5% h\u00f6herer Wasserdampfgehalt infolge einer Temperaturerh\u00f6hung um 1\u00b0C bewirkt also einen Treibhauseffekt, der durch eine Temperaturerh\u00f6hung von 0.22\u00b0C ausgeglichen wird.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Der finale R\u00fcckkopplungsfaktor und der gesamte Treibhauseffekt <\/h4>\n\n\n\n<p>Die geometrische Reihe f\u00fchrt zu einem Verst\u00e4rkungsfaktor <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-9c09a708375fde2676da319bcdfe8b24_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#102;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"16\" width=\"10\" style=\"vertical-align: -4px;\"\/> des reinen CO<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-10a7e9eb9832336fb535cd82c6ea4697_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#95;&#50;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"9\" width=\"7\" style=\"vertical-align: -3px;\"\/> Treibhauseffekts um <br><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-4aabdc8805726e209e6e0d8a3b84b172_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#102;&#61;&#92;&#102;&#114;&#97;&#99;&#123;&#49;&#125;&#123;&#49;&#45;&#48;&#46;&#50;&#50;&#125;&#32;&#61;&#32;&#49;&#46;&#50;&#56;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"22\" width=\"136\" style=\"vertical-align: -6px;\"\/><\/p>\n\n\n\n<p>Damit ist die um die Wasserdampfr\u00fcckkopplung verst\u00e4rkte &#8222;clear sky&#8220; Sensitivit\u00e4t bei Verdopplung der CO<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-10a7e9eb9832336fb535cd82c6ea4697_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#95;&#50;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"9\" width=\"7\" style=\"vertical-align: -3px;\"\/> Konzentration <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-cb5a269f1ca84874583e8696a1b59bff_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"13\" width=\"28\" style=\"vertical-align: 0px;\"\/> nicht mehr <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-b4df45721ad0606f34addc93bba07550_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#95;&#48;&#61;&#48;&#46;&#56;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"16\" width=\"79\" style=\"vertical-align: -3px;\"\/>\u00b0C, sondern <br><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/klima-fakten.net\/wp-content\/ql-cache\/quicklatex.com-4600b0a8dc1e16ab93fa2e1882eba17a_l3.png\" class=\"ql-img-inline-formula quicklatex-auto-format\" alt=\"&#92;&#68;&#101;&#108;&#116;&#97;&#32;&#84;&#32;&#61;&#32;&#49;&#46;&#50;&#56;&#92;&#99;&#100;&#111;&#116;&#32;&#48;&#46;&#56;\" title=\"Rendered by QuickLaTeX.com\" height=\"13\" width=\"119\" style=\"vertical-align: 0px;\"\/> \u00b0C =  1\u00b0C<\/p>\n\n\n\n<p>Eine differenzierte Betrachtung der wolkenlosen Gebiete (33%) mit einem niederschlagsf\u00e4higen Wasserdampfgehalt von 21mm und den wolkigen Gebieten (67%) mit einem niederschlagsf\u00e4higen Wasserdampfgehalt von 28mm f\u00fchrt zu einem deutlich niedrigeren R\u00fcckkopplungsfaktor von etwa 1.16.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>In der Klimadiskussion wird das Argument der R\u00fcckkopplung durch Wasserdampf dazu herangezogen, um die Klimawirkung der Treibhausgase &#8212; die Sensitivit\u00e4t bei Verdoppelung von deren Konzentration &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"twitterCardType":"","cardImageID":0,"cardImage":"","cardTitle":"","cardDesc":"","cardImageAlt":"","cardPlayer":"","cardPlayerWidth":0,"cardPlayerHeight":0,"cardPlayerStream":"","cardPlayerCodec":"","footnotes":""},"categories":[80,37,52],"tags":[],"class_list":["post-9287","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-grundlagen","category-in-arbeit","category-sensitivitaet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/klima-fakten.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/klima-fakten.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/klima-fakten.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/klima-fakten.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/klima-fakten.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9287"}],"version-history":[{"count":125,"href":"https:\/\/klima-fakten.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11969,"href":"https:\/\/klima-fakten.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9287\/revisions\/11969"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/klima-fakten.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/klima-fakten.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/klima-fakten.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}